Search
Close this search box.
رویکرد شناختی رفتاری یا CBT

رویکرد شناختی رفتاری یا CBT

رویکرد شناختی رفتاری یکی از رویکردهای غالب در روانشناسی امروز است که با نام cbt نیز معرفی می شود. این رویکرد نیز مانند سایر رویکردهای درمانی در حوزه روانشناسی برای رفع برخی اختلالات مورد استفاده قرار می گیرد. این روش را به نام درمانی شناختی نیز می شناسند و در آن از روش های به خصوصی برای کمک به بیماران استفاده می شود. در این رویکرد تلاش شده که بیمار با احساساتی که سبب بروز برخی رفتارها از او می شود، آشنا شده و برای حل آن ها اقدام کند. درک افکار و احساسات آسیب زننده توسط بیمار همیشه قدمی موثر در راستای از بین بردن مشکلات موجود خواهد بود. به همین سبب مفاهیم این رویکرد بیشتر از همیشه مورد توجه قرار گرفته اند. در ادامه با کاربردها و جایگاه مهم این رویکرد در روانشناسی امروز اطلاعاتی را بررسی می کنیم.

رویکرد شناختی رفتاری چیست؟

رویکرد شناختی رفتاری برای کسانی مورد استفاده قرار می گیرد که با اختلالات جدی در زمینه های روانی دست و پنجه نرم می کنند. در این رویکرد زمان کمتری برای مداوای بیمار صرف می شود؛ با این وجود نتایج به دست آمده از آن امیدوارکننده هستند. در این دوره های درمانی به الگوهای فکری مخرب بیماران رسیدگی خواهد شد. بر این اساس رفتارها و احساسات افراد بیشتر کنترل شده و درمان بیماری ساده تر انجام می گیرد.

اهمیت رویکرد شناختی رفتاری

رویکرد شناختی رفتاری یه صورت ریشه ای به حل و درمان اختلالاتی که در دنیای امروز رایج شده اند، می‌پردازد. به همین خاطر به جایگاه مهمی دست پیدا کرده است. بسیاری از پژوهشگران از این رویکرد برای درمان بیماری های خاص روانی استفاده کرده و نتایج مثبت و طولانی مدتی از آن به دست آورده اند. ارائه تمرینات جدید به بیماران، جلوگیری از مصرف بیش از اندازه دارو در روند درمان و… همگی بر اهمیت این رویکرد در حوزه روانشناسی می افزایند.

کاربرد رویکرد شناختی رفتاری در اختلالات

رویکرد شناختی رفتاری برای از بین بردن بسیاری از اختلالات مورد استفاده قرار می گیرد که برخی از آن ها را در زیر مشاهده می کنید:

  • اختلالات خوردن
  • بیماری هراس
  • خشم
  • وسواس های فکری و عملی
  • افسردگی

البته کارایی این روش های درمانی در حوزه روانشناسی بسیار گسترده تر هستند و موارد نام برده شده محدوده خاصی از کارایی آن به شمار می روند.

انواع درمان در رویکرد شناختی رفتاری

این رویکرد طیف وسیعی از روش های درمانی را در بر می گیرد. این روش های درمانی شامل موارد زیر می شوند که هر یک در خصوص برخی اختلالات مورد استفاده قرار می گیرند:

  • روش های درمانی شناختی هیجانی و عقلی
  • درمان های شناختی
  • درمان های چند مولفه ای
  • رفتار درمانی دیالکتیکی (DBT)

هر یک از این روش های درمانی مولفه های خاصی را در بر می گیرند که در این فرایند حائز اهمیت هستند.

چه فرآیندی در رویکرد شناختی رفتاری طی می‌شود؟

رویکرد شناختی رفتاری با همکاری میان درمانگر و بیمار انجام می شود. این فرایند بسیار متمرکز است و برای رسیدن به اهداف متقابل میان درمانگر و بیمار مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش درمانی، درمانگر مورد نظر جزییات کار را به بیمار منتقل کرده و تکالیفی را برای جلسات بعدی برای او مشخص می کند. در جلسه بعدی اغلب به نتیجه به دست آمده از این تکالیف رسیدگی خواهد شد.

در این روش اغلب بیماران در کوتاه مدت برای غلبه بر یک مشکل خاص تلاش می کنند. این درمان را در میان روش های هدف محور در حوزه روانشناسی و روان درمانی دسته بندی می کنند. نتایج به دست آمده از این فرایند در پایان بسیار ساده ارزیابی می شوند.

انتقادات از رویکرد شناختی رفتاری

رویکرد شناختی رفتاری علاوه بر مزایا و طرفداران بی شماری که در این حوزه به دست آورده گاها با انتقادات تندی هم رو به رو شده است. برخی از نظرات منفی در رابطه با این راهکارهای درمانی را در زیر مشاهده می کنید:

  1. برخی از بیماران با وجود این که به غیر منطقی بودن افکار خود پی می برند، قادر به رفع و از بین بردن آن ها نخواهند بود.
  2. در این روش اهمیتی به مقاومت در برابر ناخودآگاه افراد داده نمی شود.
  3. در این روش برخی از بیماران قادر به شناسایی افکار نامعقول خود نخواهند بود.

نتیجه گیری

تا به امروز متدهای گوناگونی برای از بین بردن اختلالات و آسیب های روانی به وجود آمده اند که یکی از مهمترین آن ها رویکرد شناختی رفتاری است. این رویکرد روش های مختلفی دارد و به همین خاطر بسته به نظر روانشناسان از یکی از متدهای درمانی مرتبط با آن استفاده می شود. این رویکرد امروزه برای درمان بسیاری از اختلالات روانی مورد استفاده قرار می گیرد و به همین خاطر اعتبار بالایی در این حوزه دارد.

سوالات متداول

آیا رویکرد شناختی رفتاری از هیجانات غافل است؟

خیر اگرچه این رویکرد توجه کمتری به این عامل دارد، اما با در نظر گرفتن آن به اغلب اختلالات رسیدگی می کند.

در این رویکرد از چه شیوه هایی برای ارزیابی استفاده می کنند؟

روش های مختلفی مانند مشاهده، خودپایی، مصاحبه تشخیصی و آزمایش های رفتاری در این زمینه مورد استفاده قرار می گیرند.

در رویکرد شناختی رفتاری چه خطاهایی به وجود می آیند؟

برخی از خطاها در این رویکرد اجتناب ناپذیر هستند. از میان آن ها می توان به خطاهای ذهن خوانی، برچسب زدن، تفکر دو قطبی و… اشاره کرد که هر یک آثار مخربی به دنبال دارند.

مطالب مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *