اختلال خواب یکی از مشکلات رایج سلامتی است که بر تعداد زیادی از افراد در سراسر جهان تأثیر میگذارد. اختلال خواب میتواند شامل مشکلاتی مانند بیداری مکرر در شب، دشواری در خوابیدن، خواب غیرطبیعی و کمبود خواب عمیق باشد. این اختلالات میتوانند به طور قابل توجهی زندگی روزمره فرد را تحت تاثیر قرار داده و کیفیت زندگی را کاهش دهند. این اختلال انواع مختلفی دارد و ممکن است به دلایل متفاوت اعم از آپنه خواب رخ دهد. در این مقاله، به بررسی انواع اختلالات خواب و روشهای درمان آن پرداخته خواهد شد.
چه زمان باید برای درمان اختلالات خواب مراجعه کنیم؟
برخی از انواع علائم در صورتی که تکرار شود، لازم است پیگیری شود. البته اختلالات خواب ممکن است در برخی موارد از عوارض دیگر اختلالات روانی باشد که در این صورت پیگیری لازم ضروری خواهد بود.
- بیداری مکرر در شب: این مشکل معمولا باعث میشود فرد در طول شب چندین بار بیدار شود و دوباره به خواب برگردد. این ممکن است باعث ایجاد خستگی و بیاختیاری در طول روز شود.
- دشواری در خوابیدن: این مشکل شامل مواردی است که فرد دچار مشکل در شروع فرآیند خوابیدن میشود و ممکن است ساعتها طول بکشد تا به خواب برسد.
- خواب غیرطبیعی: این اختلال معمولا به اشکال مختلفی مانند خوابیدن بیش از حد، خوابیدن ناکافی یا خواب در طول روز را شامل میشود.
- کمبود خواب عمیق: در این حالت، فرد دچار کمبود خواب عمیق میشود و خواب وی سطحی است. به همین دلیل فرد ممکن است بعد از بیداری همچنان احساس خستگی داشته باشد.
درمان اختلال خواب با داروهای گیاهی یا طب سنتی امکان پذیر است؟
اگر با اختلالات خواب دست و پنجه نرم می کنید، لازم است برای درمان به یک روانپزشک مراجعه کنید. درمان اختلال خواب تنها با دارو گیاهی و طب سنی ممکن است میسر نباشد و این موجب می شود عوارض هر کدام از انواع اختلالات خواب بر کیفیت زندگی فرد ماندگار باشد.
طب سنتی دمنوش های گیاهی و آرامبخش را برای فرد توصیه می کند. در صورتی که فرد با دیگر اختلالات زمینه ای رو به رو باشد، لازم است در خصوص مصرف هر کدام از این دمنوش ها با متخصص مشورت کند. اما در نظر داشته باشید در بسیاری از موارد مصرف دمنوش به تنهایی کافی نیست و نیاز است که اختلال به صورت ریشه ای مورد بررسی قرار گیرد.
درمان اختلال خواب با تغییر سبک زندگی
اختلال خواب ممکن است به طور قابل توجهی توسط تغییر سبک زندگی بهبود یابد. در زیر به برخی از تغییرات سبک زندگی که میتوانند در درمان اختلال خواب مؤثر باشند، اشاره میکنیم:
- رعایت روال خواب منظم: تعیین زمان خواب و بیداری ثابت و رعایت آن در طول روز میتواند به فرد کمک کند تا ساعت خواب بدنی منظم داشته باشد. همچنین، مهم است که در تعیین زمان خواب، نیازهای شخصی را در نظر بگیرید و تلاش کنید در این زمانها فعالیتهای سنگین و محرکها را کاهش دهید.
- ایجاد محیط خواب مناسب: محیط خواب آرام و مطلوب میتواند بهبود خواب را تسهیل کند. از ابزارهایی مانند روشنایی مناسب، صداهای آرام و دمای مناسب در اتاق خواب استفاده کنید. همچنین، اطمینان حاصل کنید که تخت خواب و پتو و بالشتکهای شما راحت و مناسب هستند.
- ممنوعیت مصرف مواد محرک: مصرف موادی مانند قهوه، نیکوتین و الکل میتواند بر خواب تاثیر منفی داشته باشد. سعی کنید این مواد را در ساعات نزدیک به خواب مصرف نکنید و به جای آن از نوشیدنیهای آرامشبخش مانند چای گیاهان خوابآور استفاده کنید.
- انجام فعالیتهای ورزشی منظم: فعالیتهای ورزشی به میزان مناسب میتوانند به کاهش استرس و افزایش خستگی فیزیکی کمک کنند و در نتیجه بهبود خواب را تسهیل کنند. با این حال، بهتر است فعالیتهای ورزشی را در ساعات نزدیک به خواب انجام ندهید زیرا ممکن است بر روی خواب شما تاثیر مخربی داشته باشد.
- مدیریت استرس: استرس و نگرانی ممکن است عاملی باشند که خواب شما را مختل کنند. بنابراین، تلاش کنید استرس خود را کاهش دهید و از روشهای مدیریت استرس مانند مدیتیشن، تمرین آرامشی، یوگا و تنفس عمیق استفاده کنید.
درمان اختلال خواب با داروهای شیمیایی
درمان اختلال خواب میتواند با استفاده از داروهای شیمیایی انجام شود. در زیر به برخی از دستههای شایع داروهای مورد استفاده برای درمان اختلال خواب اشاره خواهم کرد. توجه داشته باشید لازم است هر کدام از موارد زیر به توصیه متخصص انجام شود:
- هیپنوتیکها: این دسته از داروها برای کمک به ایجاد خواب طبیعی و بهبود کیفیت خواب استفاده میشوند. برخی از هیپنوتیکها شامل بنزودیازپینها (مانند زولپیدم و دیازپام) و نوباربیتوراتها (مانند فنوباربیتال) هستند. این داروها اثرات آرامبخش و خوابآور دارند و میتوانند در کوتاه مدت برای مدیریت اختلال خواب استفاده شوند. با این حال، استفاده طولانی مدت از آنها ممکن است به تشکیل وابستگی منجر شود.
- آنتیدپرسانتها: برخی از داروهای آنتیدپرسانت میتوانند در درمان اختلال خواب موثر باشند. دسته سروتونین و نوراپینفرین (SSRIs و SNRIs) مانند سرترالین و ونلافاکسین از این دسته به عنوان درمان همزمان افسردگی و اختلالات خواب استفاده میشوند.
- آنتیهیستامینها: برخی از داروهای آنتیهیستامین میتوانند خوابآور باشند. این دسته شامل دیفن هیدرامین و هیدروکسی زین میشود. آنتیهیستامینها معمولاً در کنترل علائم آلرژیک استفاده میشوند، اما خواص خوابآور آنها نیز معروف است.
- آنتیاکسیدانها: برخی از آنتیاکسیدانها میتوانند در بهبود خواب کمک کنند. به عنوان مثال، ملاتونین یک آنتیاکسیدان طبیعی است که در تنظیم الگوی خواب و بیداری نقش دارد و به عنوان مکمل در درمان اختلال خواب استفاده میشود.
- آنتیاستیمولانها: در برخی موارد، استفاده از آنتیاستیمولانها ممکن است در کاهش خوابیدن در طول روز و بهبود خواب در شب مفید باشد. این دسته شامل مودافینیل و آرمودافینیل میشود.
درمان اختلال خواب با درمان های روانشناختی
درمان های روانشناختی (روان درمانی) میتوانند در درمان اختلال خواب موثر باشند. این روش ها شامل روش های مبتنی بر شواهد مانند درمان شناختی رفتاری (CBT) و تحریک تنظیم شده نوروبیوفیدبک (Neurofeedback) میشوند. درمان CBT بر اساس ارتباط بین افکار، رفتار و احساسات تاثیر می گذارد و بر تغییر الگوهای ذهنی و عادات مرتبط با خواب تمرکز دارد. از طرف دیگر، در تحریک تنظیم شده نوروبیوفیدبک، فعالیت مغز با استفاده از سنسورهای EEG بررسی شده و فرد با راهنمایی متخصص، توانایی کنترل عملکرد مغز خود را بهبود می بخشد. به علاوه، تمرینهای تنفسی، مهارتهای خودداری و مدیریت استرس نیز در درمان اختلال خواب استفاده میشوند. درمان های روانشناختی به فرد کمک میکنند تا الگوهای منفی درباره خواب را تغییر داده و مهارتهای مدیریت استرس و ایجاد روال خواب منظم را یاد بگیرد.
سخن آخر
درمان اختلالات خواب میتواند به کمک روش مختلفی انجام شود که توسط روانشناسان تجویز میشوند. همچنین، رعایت روشهای رفتاری مانند تغییرات در سبک زندگی، محیط خواب بهتر، و تکنیکهای آرامشبخش نیز میتواند در بهبود اختلالات خواب موثر باشد. با این حال، برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب، مشاوره اساسی است. از طریق یک برنامه درمانی گام به گام و ترکیبی از روشهای دارویی و غیردارویی، میتوان به بهبود کیفیت خواب و افزایش سلامت عمومی کمک کرد.