بیشفعالی که از جمله مباحث مهم روانشناسی کودک است موضوع بسیار مهمی است که باید به نحوی جدی به آن پرداخته شود. عدم درمان این معضل در کودکی و نوجوانی میتواند تبعات نامناسبی در بزرگسالی داشته باشد. پس بیشفعالی را جدی بگیرید.
روشهای مؤثر برای رفتار با کودکان بیش فعال
بیشفعالی یکی از اختلالات روانی است که به طور معمول در دوران کودکی مشاهده میشود و در صورتی که درمان و مدیریت نشود، میتواند در بزرگسالی مشکلات رفتاری، اجتماعی و تحصیلی به همراه داشته باشد. کودکان بیش فعال اغلب دچار بیقراری، کم توجهی و عدم توانایی در حفظ تمرکز هستند. در این مقاله، قصد داریم بهترین روشهای برخورد با کودکان بیشفعال را بررسی کنیم تا والدین و مراقبین این کودکان بتوانند به بهترین نحو ممکن به آنها کمک کنند و محیطی مثبت برای رشد و شکوفایی آنها ایجاد نمایند.
۱. الگوی رفتاری خود را بهبود بخشید
یکی از مهمترین مواردی که در تربیت کودک بیشفعال باید به آن توجه داشت، رفتار والدین است. کودکان بهویژه در سنین پایین، بیشتر از هر چیزی رفتارهای والدین خود را الگو قرار میدهند. بنابراین، اگر میخواهید فرزندتان رفتارهای خاصی را در پیش بگیرد، باید خودتان اولین کسی باشید که این رفتارها را به درستی انجام میدهید. برای مثال، اگر میخواهید فرزندتان در هنگام درخواست چیزی از دیگران از کلمه “لطفاً” استفاده کند، باید خودتان به این شیوه رفتار کنید. همچنین اگر انتظار دارید فرزندتان صدای خود را کنترل کند، باید خودتان از داد و فریاد و صدای بلند پرهیز کنید.
۲. ابراز احساسات به صورت صادقانه
کودکان بیشفعال نیاز دارند که از شما احساسات صادقانه و واضح دریافت کنند. نشان دادن احساسات واقعی به فرزندتان کمک میکند که بتواند درک بهتری از رفتارهای شما داشته باشد و تأثیرات آنها را درک کند. برای مثال، اگر از رفتاری خاص ناراحت هستید، بهتر است به جای فریاد زدن یا سرزنش کردن، با زبانی ساده بگویید: «این رفتار باعث میشود من احساس ناراحتی کنم». اینگونه فرزند شما یاد میگیرد که احساسات خود را بهطور صادقانه ابراز کند.
۳. تقویت رفتارهای مثبت
تشویق و تقویت رفتارهای مثبت فرزندتان میتواند تأثیر زیادی در بهبود رفتار او داشته باشد. بهجای تمرکز بر روی اشتباهات و رفتارهای منفی، باید تلاش کنید زمانی که فرزندتان رفتارهای مناسب از خود نشان میدهد، آنها را تشویق کنید. این میتواند با جملات سادهای مانند “من به داشتن پسری مثل تو افتخار میکنم” یا “تو همیشه کارهایت را به موقع انجام میدهی” صورت گیرد. این نوع تقویتها به فرزند شما انگیزه میدهد که رفتارهای مثبت خود را تکرار کند.
۴. گوش دادن فعال به فرزند
یکی از مهمترین روشهای برخورد با کودک بیشفعال این است که به حرفهای او فعالانه گوش دهید. وقتی کودکی احساس کند که کسی به حرفهایش گوش میدهد، احساس ارزشمندی میکند و این باعث میشود که ارتباط مثبتتری بین شما و او برقرار شود. وقتی فرزندتان در حال توضیح دادن چیزی است، حتی اگر قادر به بیان کامل و دقیق آن نباشد، باید با دقت به او گوش دهید و او را درک کنید. عباراتی مانند “من میدانم که چه احساسی داری و کاملاً درکت میکنم” میتواند به او کمک کند تا احساس امنیت و حمایت بیشتری کند.
۵. مرزبندیهای دقیق و قاطع
یکی از چالشهای بزرگ در برخورد با کودکان بیشفعال، نداشتن مرزهای واضح و قاطع است. این کودکان به دلیل مشکلات توجه و تمرکز ممکن است نیاز به راهنماییهای واضح و دقیق داشته باشند. برای جلوگیری از بروز مشکلات رفتاری و سوءتفاهمها، باید مرزهای مشخصی تعیین کنید. این مرزها باید در قالب درخواستها و دستورالعملهای واضح و ساده به کودک ارائه شود. علاوه بر این، هنگام برخورد با فرزندتان باید همواره به چشم او نگاه کنید و از تکنیکهایی مانند زانو زدن به سطح کودک استفاده کنید تا ارتباط مؤثرتری برقرار کنید.
۶. تاکید بر «نه یعنی نه»
در مواجهه با کودکان بیشفعال، یکی از مهمترین اصول، قاطعیت در برابر خواستهها و درخواستهای آنهاست. اگر به فرزندتان بگویید “نه”، باید این را بهطور قاطع عمل کنید. عدم پایبندی به این قاعده میتواند کودک را به این باور برساند که با اصرار بیشتر میتواند به خواستههای خود برسد. در این حالت، او یاد میگیرد که برای دستیابی به خواستههایش نیاز به ناله و شکایت دارد.
۷. آموزش مسئولیتپذیری
یکی از راههای مؤثر برای تربیت کودکان بیشفعال، دادن مسئولیت به آنهاست. این مسئولیتها میتوانند به شکلهای مختلفی باشند؛ از انجام کارهای ساده در خانه گرفته تا مسئولیتهای مربوط به خودشان. هنگامی که فرزند شما مسئولیتهای مختلف را بر عهده میگیرد، احساس میکند که فردی مهم و تاثیرگذار در خانه است. همچنین این کار باعث تقویت اعتماد به نفس و استقلال در او میشود.
۸. اجتناب از انتقاد مداوم
انتقاد بیش از حد از کودک، بهویژه از کودکان بیشفعال، میتواند منجر به احساس ناامیدی و کاهش اعتماد به نفس آنها شود. بهجای انتقاد مداوم، بهتر است که از تکنیکهای مثبتتری مانند بازیهای آموزشی یا شبیهسازیهای مختلف استفاده کنید. این روشها باعث میشوند کودک شما بهجای اینکه تحت فشار انتقاد قرار گیرد، با اشتیاق بیشتری به انجام کارها بپردازد.
۹. محول کردن کارهای ساده
کودکان بیشفعال به انجام کارهای ساده و روزمره علاقه دارند. این کارها میتوانند شامل پر کردن بطری آب، مرتب کردن اتاق یا تمیز کردن میز بعد از شام باشند. این فعالیتها نهتنها به فرزند شما احساس مفید بودن میدهند، بلکه به تقویت حس مسئولیت و اعتماد به نفس او نیز کمک میکنند.
۱۰. ایجاد فضای مناسب برای کاهش حواسپرتی
کودکان بیشفعال بهراحتی از انجام کارها منحرف میشوند. به همین دلیل، ضروری است که محیطی آرام و بدون حواسپرتی برای آنها فراهم کنید. هنگام انجام تکالیف یا مطالعه، بهتر است از فضایهای دنج و بدون عوامل مزاحم استفاده کنید. همچنین میتوانید از تصاویری جذاب یا لیستهای تصویری برای کمک به کودک در پیگیری وظایف استفاده کنید.
نتیجهگیری
بیشفعالی در کودکان، به دلیل ویژگیهای رفتاری خاص خود، میتواند چالشهای زیادی برای والدین به وجود آورد. اما با روشهای صحیح و توجه به جزئیات کوچک در رفتارهای روزمره، میتوان به این کودکان کمک کرد تا در مسیر درست رشد کنند و از پتانسیلهای خود بهرهمند شوند. با ایجاد محیطی مثبت، مشوق و آرامشبخش، میتوان رفتارهای منفی کودک بیشفعال را کاهش داد و او را در مسیر موفقیت هدایت کرد.