در این مقاله از روانشناسی زوجین به مفهوم سندروم سیندرلا میپردازیم. گاهی بعضی افراد بهجای تلاش برای ساختن زندگی بهتر، در رؤیای آمدن کسی هستند که همهچیز را درست کند. آنها تصور میکنند با شروع یک رابطه ایدهآل، تمام مشکلات زندگیشان حل خواهد شد. اما بدون اینکه مسئولیتی بر عهده بگیرند یا تغییری در خود ایجاد کنند، فقط منتظر «نجات» میمانند. این طرز فکر، نشانهای از سندروم سیندرلاست؛ حالتی که در آن فرد بهجای حرکت مستقل، تمام امیدش را به دیگری میبندد. در این وضعیت، اگر به آن تصویر ایدهآل نرسند، احساس بیارزشی و سردرگمی عمیقی تجربه میکنند.
تعریف سندروم سیندرلا؟
سندروم سیندرلا نوعی وابستگی روانی است که در آن فرد از پذیرش مسئولیت شخصی فرار میکند و ترجیح میدهد زندگیاش را بر دوش فردی دیگر بیندازد. معمولاً این افراد خود را قربانی میبینند و منتظر یک «منجی» هستند که بیاید و آنها را از وضعیت کنونی نجات دهد. معمولاً این نگاه در دخترانی شکل میگیرد که در کودکی یاد نگرفتهاند مستقل باشند و بیشتر بهسمت نقشهای سنتی و منفعلانه سوق داده شدهاند. نتیجه؟ ناتوانی در تصمیمگیری مستقل و امید واهی به کسی دیگر برای حل مسائل زندگی.
نشانههای سندروم سیندرلا
مبتلایان به این سندروم معمولاً وابستگی زیادی به اطرافیان دارند و در انجام سادهترین تصمیمها هم نیازمند تأیید یا کمک دیگران هستند. از دیگر علائم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- احساس اضطراب شدید نسبت به از دست دادن شریک عاطفی
- فراموشی مکرر کارهای مهم و بینظمی
- کمالگرایی بیمارگونه
- بیثباتی در تصمیمگیری و تغییر مداوم مسیر
- احساس پوچی و سردرگمی در نبود رابطه
جالب است بدانید این افراد ممکن است در دوران مجردی توانمند و پرتلاش بهنظر برسند، اما با ورود به رابطه، تمرکزشان از اهداف شخصی برداشته شده و همه چیز را حول شریک زندگی میچرخانند. آنها:
- استقلال خود را از دست میدهند
- کار و مسیر حرفهایشان را رها میکنند
- اغلب درگیر کارهای خانه یا مراقبت از شریک زندگی میشوند
- علاقهها و سرگرمیهایشان را کنار میگذارند
- حتی در روابط ناسالم هم میمانند و آن را ترک نمیکنند
چرا دچار سندروم سیندرلا میشویم؟
ریشه اصلی این اختلال در تربیت، فرهنگ و تصویرسازیهای نادرست از رابطه عاشقانه نهفته است. دخترانی که از کودکی تنها با ایدههای رمانتیک مانند “منتظر پرنس با اسب سفید باش” بزرگ میشوند، معمولاً کمتر یاد میگیرند که چگونه روی پای خودشان بایستند. والدینی که به جای آموزش مهارتهای زندگی، فرزندانشان را فقط به «همسر خوب بودن» سوق میدهند، ناخواسته این الگو را تقویت میکنند.
در مورد پسران هم، اگرچه سندروم سیندرلا کمتر با وابستگی مالی همراه است، اما از نظر احساسی و ذهنی میتواند آنها را به شدت آسیبپذیر کند؛ مخصوصاً اگر در کودکی همیشه به جای آنها تصمیم گرفته شده و جرأت تجربهکردن را نداشته باشند.
آیا فقط زنان دچار سندروم سیندرلا میشوند؟
گرچه این سندروم در زنان شیوع بیشتری دارد، اما مردان هم میتوانند به آن مبتلا شوند، بهویژه در جوامعی که نقشهای سنتی جنسیتی پررنگ هستند. مردانی که احساس میکنند بدون تکیه به یک زن نمیتوانند زندگی کنند، یا در برابر مسئولیتپذیری طفره میروند، در دام مشابهی گرفتار شدهاند.
چطور با سندروم سیندرلا مقابله کنیم؟
راه درمان این سندروم در تغییر باورهای بنیادین و یادگیری مهارتهای فردی نهفته است. رویکردهایی مانند رواندرمانی شناختی-رفتاری (CBT)، مشاوره خانوادگی و آموزش قاطعیت میتوانند بسیار مؤثر باشند. علاوه بر این، افزایش اعتماد بهنفس، تعیین هدفهای شخصی و استقلال مالی و عاطفی، از مهمترین قدمها برای پیشگیری یا رهایی از این وابستگی روانی هستند.
بیشتر بدانیم: