خشونت به هرگونه رفتار عمدی گفته میشود که به دیگران آسیب جسمی، روانی یا عاطفی وارد کند. این رفتار میتواند به شکل فیزیکی (مانند ضرب و جرح)، کلامی (مثل توهین و تحقیر)، روانی (تهدید یا کنترل شدید) یا حتی اقتصادی (محروم کردن از منابع مالی) بروز پیدا کند.
فرق خشونت با پرخاشگری
پرخاشگری واکنشی هیجانی است که معمولاً لحظهای و در پاسخ به یک محرک رخ میدهد، اما خشونت یک رفتار آگاهانه و هدفمند است که با قصد آسیب رساندن صورت میگیرد. به عبارت دیگر، پرخاشگری میتواند موقت و بدون برنامه باشد، در حالی که خشونت اغلب الگوی رفتاری مداوم و تکرارشونده است.
دلایل بروز خشونت
ریشههای خشونت متنوع است؛ عوامل روانی مانند اختلالات شخصیتی یا کنترل ضعیف هیجان، عوامل اجتماعی مانند فقر، بیکاری یا فرهنگ خشونتپذیر، و حتی تجربههای تلخ دوران کودکی میتوانند زمینهساز آن باشند. در برخی موارد، سوءمصرف مواد مخدر و الکل نیز شدت رفتارهای خشونتآمیز را افزایش میدهد.
خشونت در کودکان و نوجوانان
خشونت در میان کودکان و نوجوانان اغلب به شکل زورگویی، آزار همسالان یا آسیب به حیوانات بروز پیدا میکند. این رفتارها معمولاً نتیجه یادگیری از محیط خانواده یا رسانهها، تجربه خشونت در خانه یا عدم آموزش مهارتهای حل تعارض هستند.
خشونت در همسران
خشونت زناشویی شامل رفتارهای آزاردهندهای است که ممکن است از سوی هر یک از زوجین رخ دهد؛ از خشونت کلامی و روانی گرفته تا خشونت فیزیکی و حتی جنسی. این نوع خشونت اغلب از عدم مهارت در ارتباط سالم، مشکلات عاطفی یا باورهای غلط درباره نقشهای جنسیتی ناشی میشود.
ریشه خشونت علیه زنان
خشونت علیه زنان در بسیاری از فرهنگها ریشه در باورهای سنتی، مردسالاری و نگاه ابزاری به زن دارد. این خشونت ممکن است در قالب محدود کردن آزادیها، تحقیر، تهدید، ضربوجرح یا حتی قتلهای ناموسی ظاهر شود و پیامدهای عمیق روانی و اجتماعی برجای گذارد.
آیا خشونت علیه مردان فراگیر است؟
هرچند آمارها نشان میدهد زنان بیشتر قربانی خشونت خانگی میشوند، اما خشونت علیه مردان نیز وجود دارد و گاهی پنهان میماند. مردان به دلیل ترس از قضاوت اجتماعی یا انگهای فرهنگی کمتر خشونت تجربهشده را گزارش میکنند، اما آسیبهای آن واقعی و جدی است.
درمان خشونت
کاهش خشونت نیازمند رویکرد چندبعدی است؛ مشاوره فردی و خانوادگی، آموزش مهارتهای کنترل خشم، درمان اختلالات روانی و ترک اعتیاد میتوانند نقش مهمی داشته باشند. در سطح جامعه نیز ترویج فرهنگ گفتوگو، حمایت قانونی از قربانیان و مجازات مناسب عاملان خشونت ضروری است.
با همسر خشن چگونه باید رفتار کرد؟
در برخورد با همسر خشن باید ابتدا امنیت خود را حفظ کرد و در صورت لزوم به مراجع قانونی یا مراکز حمایتی مراجعه کرد. گفتگو در زمان آرامش، مراجعه به مشاور خانواده، و در موارد شدید حتی فاصله گرفتن موقت از فرد خشونتگر میتواند به شکستن چرخه خشونت کمک کند.