گوش دادن انعکاسی یا همدلانه یک تکنیک ساختاریافته و هدفمند است که به شما کمک میکند تا با توجه کامل به صحبتهای دیگران را بشنوید و با پرسیدن سوالات مناسب و درست و بهجا، احساسات و نگرشهای آنان را بهتر درک کنید. این روش به شما امکان میدهد تا به طور مؤثرتری با دیگران ارتباط برقرار کنید و روابط خود را بهبود بخشید. در این مقاله، با ابزارها و تکنیکهای مختلفی آشنا خواهید شد که میتوانند مهارتهای شنیداری و همدلی شما را به طور قابل توجهی افزایش دهند. با ما تا انتهای این مقاله از بخش مهارتهای ارتباطی همراه باشید تا با تمامی این روشها و نحوه به کارگیری آنها آشنا شوید.
گوش دادن انعکاسی چیست؟
گوش دادن همدلانه به معنای توجه کامل و عمیق به صحبتهای طرف مقابل در طول مکالمه است. این فرآیند به شما امکان میدهد تا رابطه عاطفی و شناختی با گوینده برقرار کنید و احساسات و تجربیات او را از دیدگاه او درک کنید. هدف از گوش دادن همدلانه این است که شما به جای نقد یا توصیه، بر روی درک و همدلی با احساسات و نظرات طرف مقابل تمرکز کنید. به عبارت دیگر، این نوع گوش دادن به معنای شنیدن فعال و انعکاسی است که با هدف ایجاد فهم و ارتباط عمیقتر انجام میشود.
این روش شامل توجه دقیق به ورودیهای گوینده است و برقراری ارتباط با او از طریق همدلی و عدم قضاوت صورت میگیرد. به جای اینکه به دنبال ایرادگیری یا ارائه پیشنهادات باشید، شما سعی میکنید تا به طور کامل و بدون پیشداوری، احساسات و نیازهای او را درک کنید. برای همین است که یکی از روشهای زوج درمانی مبتنی بر این روش است.
ویژگیهای گوش دادن همدلانه
احساس همدلی: همدلی یکی از اجزای اصلی گوش دادن همدلانه است و به معنای تلاش برای درک عواطف و تجربیات طرف مقابل است. حتی اگر شما تجربه مشابهی نداشته باشید، میتوانید با تلاش برای یافتن شباهتها و درک عواطف او، به ایجاد یک پیوند عاطفی نزدیک کمک کنید.
حضور کامل: گوش دادن همدلانه نیازمند حضور کامل و توجه مداوم به مکالمه است. این بدان معناست که باید حواسپرتیهای محیطی را به حداقل برسانید و از برنامهریزیِ ذهنی برای پاسخهای خود در حین صحبتهای طرف مقابل خودداری کنید. حضور شما باید به گونهای باشد که نشاندهنده اهمیت دادن به صحبتهای گوینده باشد و از توجه صرف به حضور فیزیکی در مکان گفتگو فراتر رود.
عدم قضاوت: یکی از اصول اساسی گوش دادن همدلانه، پرهیز از قضاوت یا انتقاد نسبت به طرف مقابل است. حتی اگر نظرات یا رفتارهای گوینده با شما همنظر نباشد، مهم است که دلایل و احساسات او را درک کنید و به او احترام بگذارید.
درک عمیق: زمانی که کسی مسائل عاطفی مهمی را با شما در میان میگذارد، این به معنای اعتماد او به قضاوت و تجربه شماست. درک عمیق از وضعیت گوینده و بررسی شرایط پیرامون موضوع میتواند به شما کمک کند تا به طور بهتری از تمامی عوامل دخیل آگاه شوید و در نتیجه بتوانید به او کمک کنید.
برای مثال، اگر همکار شما با فرد دیگری در محل کارتان دچار اختلاف شده است، ممکن است شما استرس طرفین را تشخیص دهید و در عین حال مشکلات طرف دیگر را نیز در نظر بگیرید. این دیدگاه جامع به شما کمک میکند تا بهتر درک کنید چرا طرفین ممکن است رفتارهایی خاص را از خود نشان دهند.
حفظ محرمانگی: در مواقعی که فردی به شما اطلاعات عاطفی یا حساس را مطرح میکند، حفظ محرمانگی این اطلاعات بسیار مهم است. اگر فرد از شما بخواهد که در میانجیگری یا حل اختلافات کمک کنید، میتوانید جزئیات گفتگو را با اطمینان بیشتر به اشتراک بگذارید، ولی باید در این مورد با احتیاط عمل کنید.
صبوری: افشای احساسات و نگرانیها ممکن است برای برخی افراد دشوار باشد. صبور بودن و دادن زمان کافی به گوینده برای بیان احساساتش، نشاندهنده احترام و توجه شماست. صبر در این زمینه میتواند به فرد کمک کند تا به راحتی و بدون احساس فشار، احساساتش را به اشتراک بگذارد.
پاسخگویی مؤثر و درست: گوش دادن همدلانه به معنای صرفاً شنیدن صحبتهای طرف مقابل بدون ارائه نظرات خود نیست. در مواقعی که گوینده نیاز به بازخورد یا نظر شما دارد، مهم است که با دقت و توجه به او پاسخ دهید. میتوانید از او بپرسید که آیا مایل است نظر شما را بشنود و نوع بازخوردی که نیاز دارد را مشخص کنید.
مزایای گوش دادن همدلانه
بهبود روابط زوجین: به جرات میتوان گفت گوش دادن همدلانه یا انعکاسی نه تنها به پیوند میان زوجین کمک میکند و روابط آنها را بهبود میدهد، بلکه جلوی بسیاری از مشکلات زناشویی را میگیرد.
تقویت روابط کاری: نشان دادن توانایی در گوش دادن همدلانه میتواند به شما کمک کند تا روابط کاری بهتری بسازید. این مهارت باعث ایجاد اعتماد و تعاملات مثبت در محیط کار میشود و میتواند به بهبود جو تیمی و همکاری میان اعضای تیم کمک کند.
افزایش حساسیت به احساسات دیگران: با تمرین گوش دادن همدلانه، شما به طور طبیعی بیشتر به احساسات و نیازهای دیگران توجه میکنید. این حساسیت میتواند در تعاملات روزمره به شما کمک کند تا با دلسوزی و مهربانی بیشتری برخورد کنید و روابط خود را بهبود بخشید.
افزایش بهرهوری: در تیمهایی که اعضای آنها به یکدیگر اعتماد دارند و همدیگر را درک میکنند، معمولاً بهرهوری بالاتری مشاهده میشود. کاهش تضادها و مشکلات ارتباطی باعث میشود که اعضای تیم بتوانند بیشتر بر روی کار خود تمرکز کنند و در نتیجه خروجی بهتری داشته باشند.
حل مؤثر مشکلات: چالشهای کاری اغلب نیازمند همکاری و حل مسئله به صورت جمعی هستند. با اعتماد به نفس و توانایی در گوش دادن همدلانه، اعضای تیم میتوانند با راحتی بیشتری به اشتراکگذاری نظرات و پیشنهادها بپردازند و راهحلهای مؤثری برای مشکلات پیدا کنند.
چگونه گوش دادن همدلانه را تقویت کنیم؟
برای تبدیل شدن به یک شنونده دلسوز و همدل، باید به طور مداوم تمرین کنید و مهارتهای خود را تقویت کنید. در اینجا چند قدم برای بهبود مهارت گوش دادن همدلانه آورده شده است:
تا میتوانید دلگرمکننده باشید
اگر کسی به شما اعتماد کرده و به اشتراکگذاری احساساتش پرداخته است، میتوانید با ارائه دلگرمی و تشویق، به او کمک کنید تا با وضعیت خود بهتر کنار بیاید. جملاتی مانند «فکر میکنم شما از پس این مشکل برخواهید آمد» میتواند به افزایش اعتماد به نفس او کمک کند.
نشان دهید احساسات گوینده را درک میکنید
در هنگام گوش دادن، مهم است که به طور فعال و با دقت به احساسات گوینده توجه کنید. با استفاده از جملات کوتاه و تأکیدی میتوانید نشان دهید که از احساسات او آگاه هستید و به آنها اهمیت میدهید. مثلاً میتوانید بگویید: «متوجه هستم که این موضوع برایتان بسیار مهم است»
به زبان بدن توجه کنید
زبان بدن میتواند اطلاعات زیادی درباره احساسات گوینده به شما بدهد. به حرکات، تغییرات در وضعیت بدن و تن صدا توجه کنید و سعی کنید با زبان بدن مثبت و باز به او پاسخ دهید.
به گوینده اجازه دهید مکالمه را هدایت کند
بگذارید گوینده به طور کامل احساسات و نگرانیهای خود را بیان کند و مکالمه را هدایت کند. اگر مکالمه به طور ناگهانی متوقف شد یا فرد تصمیم به پایان دادن آن گرفت، اجازه دهید این کار را بدون فشار از سمت شما انجام دهد.
بر مکالمه تمرکز کامل داشته باشید
برای گوش دادن همدلانه، باید تمام توجه خود را معطوف به مکالمه کنید و از هر گونه عاملی که ممکن است حواس شما را پرت کند، دوری کنید. این شامل خاموش کردن دستگاههای الکترونیکی، عدم قطع مکالمه و حفظ تمرکز بر روی فرد مقابل است.
فضای راحت برای گفتگو فراهم کنید
برای این که فرد بتواند به راحتی احساسات و نظرات خود را با شما در میان بگذارد، باید فضایی آرام و بدون حواسپرتی ایجاد کنید. این ممکن است شامل خاموش کردن صفحه نمایش رایانه، تلفن همراه و هر گونه وسیلهای که ممکن است حواس شما را پرت کند، باشد.
برای بیان نظرات خود عجله نکنید
منتظر نوبت خود باشید و زمانی که گوینده در حال صحبت است، صبور باشید و منتظر بمانید تا او به پایان برسد. تنها زمانی که از شما نظر خواسته شد، نظرات خود را ارائه دهید. این نشاندهنده احترام به صحبتهای طرف مقابل و ارزشگذاری به نظرات اوست.
سوالات ارزشمندی بپرسید
با مطرح کردن سوالات باز و متفکرانه، به فرد کمک کنید تا به صورت عمیقتر و کاملتر احساسات و نظرات خود را بیان کند. این کار به شما امکان میدهد تا بهتر درک کنید که چه چیزهایی برای او اهمیت دارد و چگونه میتوانید به او کمک کنید.
اجتناب از توصیههای ناخواسته
توصیههای ناخواسته میتواند به احساس قضاوت و عدم احترام منجر شود. تا زمانی که از طرف فرد درخواست مشاوره نشود، بهتر است از ارائه نظرات و پیشنهادهای خودداری کنید و بر روی گوش دادن و درک احساسات او تمرکز کنید.
با به کارگیری این تکنیکها و رویکردها، میتوانید مهارتهای گوش دادن همدلانه خود را بهبود بخشید و به ایجاد روابط عمیقتر و مؤثرتر کمک کنید.